Hububatta yeni dönem: Vadeli işlem geliyor

Ulusal Hububat Konseyi (UHK) tarafından Konya Ticaret Borsası ev sahipliğinde düzenlenen “UHK 2026 Hasat Öncesi Hububat Kongresi”, 4 Nisan 2026’da Konya’da gerçekleştirildi. Kongre kapsamındaki “Lisanslı Depoculuk: Hububat Üretimine ve Ticaretine Etkileri” panelinde konuşan Kırali, “Ürün İhtisas Borsacılığında Gelişmeler” başlığı altında önemli değerlendirmelerde bulundu.

ELÜS Piyasasında 406 Milyar TL’lik Hacim

Kırali, Elektronik Ürün Senedi (ELÜS) Piyasası’nın 26 Temmuz 2019’da faaliyete başlamasının ardından bugüne kadar yaklaşık 406 milyar TL işlem hacmine ulaşıldığını belirtti. Bu süreçte borsada 60 milyon ton ürün el değiştirdi.

Lisanslı depoculuktaki kapasite artışına da dikkat çeken Kırali, şu bilgileri paylaştı:

“Bugün 263 lisanslı depo işletmesi, 357 lokasyonda, 14 milyon tonun üzerinde faal kapasiteyle hizmet vermektedir. Türkiye’nin son beş yıllık ortalama hububat rekoltesiyle kıyaslandığında, yaklaşık yüzde 38’lik bir kısmın lisanslı depolarda saklanabilir hale gelmesi, ELÜS Piyasası’nın büyümesi için çok güçlü bir altyapı sunmaktadır.”

Üç Temel Eksen: Teknoloji, Güven, Çeşitlilik

Kırali, TÜRİB’in ürün ihtisas borsacılığının etkinliğini artırma yaklaşımını üç temel eksende sıraladı:

Teknolojik dönüşüm ve piyasa erişiminin genişletilmesi

Güven altyapısının güçlendirilmesi

Ürün ve hizmet çeşitliliğinin ve kalitesinin artırılması

Teknolojik dönüşüm kapsamında, öz kaynaklarla geliştirilen TÜRİS işlem platformunun 13 Ocak 2025 itibarıyla aracılı yapıya geçtiğini hatırlatan Kırali, Ürün Piyasası Aracı Kurumları’nın (ÜPAK) sisteme entegre edildiğini söyledi.

Güven altyapısı için ise Lisanslı Depoculuk Denetim A.Ş. kurulduğunu ve TÜRİB Ar-Ge Merkezi tarafından geliştirilen LİDBİS (Lisanslı Depoculuk Bilgi Sistemi) projesiyle lisanslı depolardaki fiziksel ürün ile elektronik kayıt uyumunun daha güçlü izleneceğini aktardı.

Vadeli İşlem Piyasası 2026’nın İkinci Yarısında Geliyor

Kırali’nin açıklamalarında en dikkat çeken başlık, TÜRİB Vadeli İşlem Piyasası oldu. Projenin 2026 yılının ikinci yarısında devreye alınmasının hedeflendiğini belirten Kırali, şu detayları paylaştı:

Amaç: Tarım sektöründe ileri tarihli fiyat oluşumunu desteklemek, üretici, tüccar, sanayici ve yatırımcıya fiyat riskini yönetme imkanı sunmak.

Dayanak varlıklar: İlk aşamada arpa, ekmeklik buğday ve mısır ELÜS’leri ile bu ürünlere ilişkin TÜRİB fiyat endeksleri.

Uzlaşma şekli: ELÜS dayanaklı sözleşmelerde fiziki teslimat, endekslere dayalı sözleşmelerde nakdi uzlaşma planlanıyor.

Kırali, bu yaklaşımın hem reel sektör ihtiyacını hem de finansal yatırımcı perspektifini aynı sistemde buluşturacağını vurguladı:

“Buradaki temel amaç yalnızca yeni bir piyasa açmak değil, spot piyasa ile türev piyasa arasında sağlıklı bir entegrasyon kurarak tarım emtia piyasasında fiyat keşfini, risk yönetimini ve piyasa derinliğini birlikte geliştirmektir.”

“Ürün Toprağında Yetişir, Borsasında Değerlenir”

2018 yılında kurulan TÜRİB, lisanslı depo işletmecilerince oluşturulan elektronik ürün senetleri ve bunlara dayalı vadeli işlem sözleşmelerinin ticaretini yürütmek üzere faaliyet gösteriyor. Borsa; TOBB, Ticaret Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı gibi paydaşlarla iş birliğini sürdürüyor.